خلاقيت و نوآوری

خلوت گزيده را به تماشا چه حاجت است .............ا

چون كوي دوست هست به صحراچه حاجت است

جانا بحاجتي كه تورا هست با خدا.....................ا

كاخر بپرس كه ما را چه حاجت است

پيوسته اين سوال مطرح است كه چرا كشوري پيشرفت كرده در حالي كه كشور مشابه كه از نظر منابع اوليه و امكانات بهره وري داراي شرايط بهتري بوده، عقب مانده است. چه عامل مهمي در شرايط مشابه باعث پيشرفت و موفقيت بعضي (كشور - گروه - فرد) و باعث عقب ماندگـي و عملكـرد ناصحيح بعضي ديگـر مــي شود؟

امروزه ثبات در محيط كار، جاي خود را به بي ثباتي و عدم اطمينان داده است و صنايع سنتي و قديمي كه جاي خود را به انواع جديد و توسعه يافته آن داده است. فرصتي براي استفاده از مهارتهاي قديمي نمي گذارد و در حقيقت آينده را با تهديدات و فرصتها مواجه ساخته است، زيرا هر اختراع و نوآوري، تغييري را پديد مي آورد كه مي تواند به نوبه خود فرصتي را براي كساني به وجود آورد كه بتوانند از اين فرصت استفاده بهينه كنند.

خلاقيت و نوآوري لازمه و پيش درآمد توسعه و پيشرفت و تعالي يك سازمـان و جامعه است و آگاهي از فنون و تكنيك هاي آن ضرورتي اجتناب ناپذير براي مديران، دانشجويان، پژوهشگران و علاقه مندان به اين رشته است.

خلاقیت یعنی :

خلاقيت يعني تلاش براي ايجاد يك تغيير هدفدار در توان اجتماعي يا اقتصادي سازمان

خلاقيت به كارگيري تواناييهاي ذهني براي ايجاد يك فكر يا مفهوم جديد است

خلاقيت يعني توانايي پرورش يا به وجود آوردن يك انگاره يا انديشه جديد که در بحث مديريت نظير به وجود آوردن يك محصول جديد است

خلاقيت يعني ارائه فكر و طرح نوين براي بهبود و ارتقاي كميت يا كيفيت فعاليتهاي سازمان «مثلا افزايش بهره وري، افزايش توليدات يا خدمات، كاهش هزينه ها، توليدات ياخدمات از روش بهتر، توليدات يا خدمات جديد و....

خلاقيت عبارت است از طي كردن راهي تازه يا پيمودن يك راه طي شده قبلي به طرزي نوين

گیلفورد Guilford خلاقیت را شکل دادن به عناصر متداعی به صورت ترکیبات تازه است
گیزلین Ghiselin معتقد است خلاقیت ارائه کیفیتهای تازه ای از مفاهیم و معانی است
تیلور خلاقیت را شکل دادن به تجربه ها در سازمان بندی های تازه می داند

بطور کلی خلاقیت یعنی

دیدن به نوعی دیگر
رهایی از عادتهای ذهنی
تغییر ،توسعه وتکامل در سازمانبندی حیات ذهنی
دور شدن از تفکر مبتنی بر عا د ت
آواز خواندن با نتهای خویش
توانایی صحبت کردن و گوش دادن به گربه
وصل کردن دوشاخه به پریز خورشید
دیدن چیزی که وجود ندارد.

تکنیکهای خلاقیت که مهمترین خلاقیت قرن 19 شناخته شده اند.در واقع همان اختراع روش اختراع هستند.

که استفاده از آنها به ما کمک می کند تا از مکانیزم طبیعی وغیر خلاقانه ذهن نجات یابیم.

انواع تکنیک :

تکنیکهای فردی مانند

TRIZ

تکنیکهای جمعی مانند

طوفان مغزی

اديسون می گفت چاره هر کار ۹۹ درصد تلاش؛کوشش وعرق ريختن و تنها يک درصد الهام است.

آلبرت اينشتين نيز به ۹۰ درصد تلاش و کوشش وتنها ۱۰ درصد الهام معتقد بود.

ولی

آلتشولر عنوان کرد که می توان به گونه ای نظام يافته دست به ابداع و اختراع زد

و ديگر نيازی نيست که برای دستيابی به نتيجه ی مطلوب هزاران سعی و خطا انجام داد.

تکنیک TRIZ

• TRIZ مخفف يک جمله روسی است :
• "Teoriya Resheniya Izobretatelskih Zadach"
• و معادل انگليسی آن
• "Theory of Inventive Problem Solving"

در زبان فارسی نظريه ی حل ابتکاری مسئله ترجمه شده است.

تبدیل مساله خاص به مساله کلی

از ابزارهای مفید تکنیک TRIZ که موارد استفاده و کاربرد فراوانی می تواند داشته باشد تبدیل مساله خاص به مساله کلی است .

به عبارت دیگر افراد خلاق مساله خاص خود را با مساله استاندارد مطابقت داده و سپس راه حل استانداردمربوط به مساله کلی را در مورد مساله خاص خود به کار می برند ، با استفاده از این فرآیند تعداد آزمایشهای لازم کاهش یافته و موثرترین راه حل برای مساله مورد نظر بدست می آید .

بطور کلی 95 درصد مشکلاتی که در زمینه ای خاص مطرح می شوند قبلا" در حوزه های دیگر فناوری پاسخ داده شده اند .

شركتهاي بزرگ و كوچك بسياري از TRIZ استفاده مي كنند. اين شركتها، اين تئوري را در سطوح مختلفي مانند حل مسايل واقعي، مشكلات روزمره و عملياتي و پيش بيني و تصميم گيري درباره جهت گيريهاي آينده فناوري به كار مي گيرند. اين تئوري در شركتهايي چون فورد، زيراكس، هوندا، موتورولا، زيمنس، فيليپس، ال جي، سامسونگ، ميتسوبيشي، كداك، فوجي فيلم، سوني و صدها كمپاني ديگر، در حال اجراست.

آلتشولر پس از بررسي مقدماتي 200.000 سند ثبت اختراع 40.000 مورد آن را به عنوان ابتكار انتخاب و آنها را به 5 سطح تقسيم كرد

سطوح نو آوري

راه حل هاي معمولي و بديهي نوآوري هاي كوچك نوآوري هاي بزرگ در تكنولوژي نوآوري خارج از محدوده تكنولوژي اكتشاف

اصول TRIZ آلتشولر ابتكار را به عنوان مسأله اي كه در آن حداقل يك تناقض وجود دارد ، تعريف كرده است .

او تناقض را نيز اين گونه تعريف كرد : « موقعيتي كه در آن تلاش براي بهبود يك جنبه از مسأله بر جنبه اي ديگر آن اثر منفي مي گذارد » براي مثال : افزايش قدرت در يك فلز باعث سنگين تر شدن آن مي شود كه خود ممكن است مسأله جديدي را بوجود آورد .

آلتشولر ، ابتكارات را به شيوه جالبي دسته بندي كرد ، بجاي دسته بندي آنها موضوع را از ديدگاه فرآيند حل مسأله نگاه كرد. در اين رابطه متوجه شد كه مخترعان ، اغلب يك مسئله مشابه را بارها و بارها از روش هاي خاصي حل كرده اند ، بدون توجه به اينكه ديگران چگونه قبلاً اين راه حل را يافته اند .

آلتشولر اين اطلاعات را در قالب 40 اصل كه براي حل تناقض فني بين 39 پارامتر مهندسي به كار مي روند ، خلاصه كرد .

39 پارامتر فني بر اساس دسته بندي آلتشولر

1 - وزن جسم متحرك	14 - استحكام	27 - قابليت اطمينان
2 - وزن جسم غير متحرك	15 - دوام جسم متحرك	28 - دقت اندازه گيري
3 - طول جسم متحرك	16 - دوام جسم غير متحرك	29 - دقت ساخت
4 - طول جسم غير متحرك	17 - دما	30 - عوامل زيان بار مؤثر بر جسم
5 - مساحت جسم متحرك	18 - روشنايي	31 - اثرات داخلي زيان بار
6 - مساحت جسم غير متحرك	19 - انرژي مصرفي جسم متحرك	32 - سهولت ساخت ( توليد )
7 - اندازه و حجم جسم متحرك	20 - انرژي مصرفي جسم غير متحرك	33 - راحتي استفاده
8 - اندازه و حجم جسم غير متحرك	21 - قدرت	34 - سهولت تعمير
9 - سرعت	22 - تلفات انرژي	35 - قابليت سازي
10 - نيرو	23 - ضايعات مواد	36 - پيچيدگي وسيله
11 - كشش	24 - فقدان يا از دست رفتن اطلاعات	37 - پيچيدگي كنترل
12 - شكل	25 - تلفات زمان	38 - سطح خودكار بودن
13 - ثبات و پايداري جسم	26 - مقدار مواد	39 - بهره وري